Proprioception ve Performans

İnsan bedeni 2 tip denge sistemine sahiptir.

  • İç kulak (acil) denge sistemi: Bu sistem, dengeniz bozulup düşme eylemi başladığında, vücudu düzeltip denge oluşturmaya çalışan ve refleksel olarak cevap veren denge sistemidir.Ayağı kayıp düşmekte olan birinin aniden elini yere koyup dengesini sağlaması bir örnektir.
  • Proprioception: Proprioception dengenizi merkezde tutmayı sağlayan, otomatik denge sistemidir. Vücudun hali hazırda siz farkında bile olmadan bu sistemi kullanır. Bebeklerin, yürümeyi öğrenirken düşmeleri yada sallanarak dengesiz yürümeleri, bu reseptörlerin henüz gelişmemesindendir. Zamanla bu reseptörler gelişir ve yürüme, koşma eylemleri gerçekleştirilir.

Yetişkin olmak demek proprioception’ın geliştirilmemesi anlamına gelmemektedir. Bu gelişim ömür boyu devam edecektir ve diğer bio motorik özelliklerimiz gibi kullanılmadığında kaybedileceltir. Bu sistemde gözler önemli bir yere sahiptir. Tek ayak üzerinde gözlerinizi kapatmayı deneyin. Dengenizin bozulduğunu göreceksiniz. Yapılan bir deney bize görme duyusunun bu denge sistemi için çok önemli olduğunu ispatlamıştır.

Denek özel bir odada ayakta duracak şekilde konumlanmıştır. Odanın zemini hareket etmeye başladığında denek dengesini kaybetmiştir. Aynı denekten tekrar ayakta durması istenmiş ancak bu kez zemin sabit tututlmuş ve duvarlar yukarı aşağı hareket ettirilmiştir. Bu deneyde denek bir önceki kadar olmasa da görüş rutin olandan farklılaştığı için dengesini kaybetmiştir.

Proprioceptif reseptörlerin gelişimi atletik performansıda etkilemektedir. Örnek vermek gerekirse swiss ball üzerinde yatarak dumbell press egzersizini yaptığımızı düşünelim; top üzerinde dengeniz stabil olmadığından, göğüs kaslarınızı çalıştırırken  daha fazla fibril aktif olacaktır. Bu göğüs kaslarınızın %5 kadar daha fazla gelişim sağlayacağı anlamına gelmektedir.

Vücudunuz hangi hareketi yapacak olursa olsun, ilk olarak core kasları devreye girecektir. Bunu anlamak için bir elinizi sıkıca karnınıza bastırın ve sonra diğer elinizle bir yumruk atın. Yumruk atmaya başladığınızda, core kaslarınızın stablizasyon için kasıldığını hissedeceksiniz çünkü power house bölgesi bedenimizin merkezidir.

Dengenizi geliştirmek için yapacağınız balans çalışmaları şu maddeleri sağlayacaktır.

  • Adalenin daha aktif olmasını sağlamak
  • Koordinasyonun gelişmesini sağlamak
  • Core kaslarınızın fonksiyonel olarak kuvvetlenmesini sağlamak
  • Denge kaybının sebep olduğu burkulma ve sakatlıkları önlemek

Proprioception çalışmaları, profesyonel sporcular tarafından .ok sık kullanılmaktadır. Bir basketbolcunun bosu (yarım top) üzerine çıkarak şut antrenmanı yapması, bir sörfçünün denge tahtası üzerinde beklemesi birer örnektir.

Ben öğrencilerimin bu özelliğini geliştirmek için, açık kinetik zincir egzersizleri, fonksiyonel antrenman metodları ve denge unsurunu geliştirecek ekipmanlar(swiss ball, bosu, glinding, foam roll v.s) kullanmayı tercih ediyorum…







Twitter